Mahkumların iyi hal indiriminden faydalanması için mevcutta uygulanan koşullar, 10. Yargı Paketi ile yeniden değerlendirildi. Yeni düzenleme ile suistimal riskleri ortadan kaldırılacak ve bu düzenlemenin ceza adalet sistemine olan güveni artırması sağlanacak. Yine bu düzenleme ile özellikle kamu vicdanında adaletin tesis edildiği algısı güçlendirilecek.
Dünya’dan Ferit Parlak’ın haberine göre, özellikle hafif suçlarda veya ilk kez suç işleyen kişiler için uygulanacak indirimlerde, uyum, kendini geliştirmede başarı gibi iyi halin payı artırılacak. Terör suçları, mükerrer suçlar gibi ağır suçlarda indirime gidilmeyecek. Ceza indirimleri cezaevlerindeki mevcut yoğunluğun azaltılmasında da katkı sağlayacak.
TCK ve ceza içeren diğer kanunlarda yer alan suç ve yaptırım dengesi, başta adil yargılanma hakkı olmak üzere hak ve özgürlüklerin korunması ilkesinin gözetilmesi suretiyle bütünüyle gözden geçirildi. Bu kapsamda suç, yaptırım ve infaz dengesinin toplumsal ihtiyaçlar çerçevesinde yeniden ele alındı, kanunlarda yer alan bazı fiillerin suç ve kabahat nitelikleri yeniden belirlendi, kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımların etkin bir şekilde uygulanması, bu yaptırımların genişletilmesi gibi birçok konu ele alındı.
Adli para cezaları artıyor
Etkin bir ceza adaleti sisteminin caydırıcı yaptırımlar gerektirdiği fikrinden hareketle suç ve suçlulukla daha etkin bir mücadele amacıyla adli para cezalarının miktarlarının artırılmasının ceza adaleti sistemine olumlu katkılar sağlayacağı öngörüldü. Bu kapsamda ceza mevzuatı suç, yaptırım ve infaz dengesi; toplumsal ihtiyaçlar çerçevesinde yeniden ele alındı. Kanunlarda yer alan bazı fiillerin suç ve kabahat nitelikleri yeniden belirlendi. Buna göre;
-Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımların etkin bir şekilde uygulanması sağlanacak ve bu yaptırımların kapsamı genişletilecek.
-Cezaların caydırıcılığını sağlamak için adli para cezalarının miktarları yeniden belirlenecek.
-Ceza adaleti sistemi hürriyeti bağlayıcı cezaya alternatif yeni yaptırım türleri ile zenginleştirilecek.
-Maktu oranlı denetimli serbestlik uygulaması cezaların caydırıcılığı açısından yeniden değerlendirilecek.
-Hükümlünün denetimli serbestlik tedbiri süresince suçun mahiyetine uygun yükümlülüklere tâbi tutulması sağlanacak.
-Suçtan elde edilen gelirlerin tespitine, müsaderesine ve yönetimine yönelik düzenlemeler yapılacak ve uluslararası örneklerin de incelenmesi suretiyle buna ilişkin kurumsal bir yapı oluşturulacak.
-Ayrıca hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan ve tutuklama yasağına tabi olan suçlarda kişinin davranışlarının yeniden bir suç işleyeceği hususunda kuvvetli şüphe oluşturması, suçun işleniş şekli, suçun kamu düzenini ağır şekilde bozma tehlikesi gözetilerek tutuklama tedbirine başvurulabilmesine yönelik düzenleme de geliyor.
10. Yargı Paketi ne getirecek?
-Düzenlemeyle cezası iki yıldan az olan ancak kamuoyunun vicdanını yaralayan pek çok suçun ceza alt limiti, iki yıldan aşağı olmayacak şekilde yeniden belirlenecek.
-10. Yargı Paketi’nin en önemli başlığı, “makul sürede yargılanma hakkının güvencelerinin artırılması” ile ilgili olacak.
-Ceza infaz sisteminde yapılacak değişiklikler, denetimli serbestlik uygulamalarının daha etkin hale getirilmesi, iyi hal uygulamalarında yeni düzenlemeler yapılması ve toplumsal huzurun korunmasına yönelik önlemler paketin ana unsurlarını oluşturacak.
-Ceza infaz sisteminin de değiştirilmesi amaçlanan 10 Yargı Paketi ile yargılama usulleri sadeleştirilecek. Davaların görülme süreleri kısaltılması ve uyuşmazlıkların makul sürede çözülmesi amaçlanıyor.
Kalfalık ve ustalık belgelerinin niceliği de niteliği de artacak
Adalet Mesleki Eğitim Merkezleri ve işyurtlarının kapasitesi ve sayısı artırılarak hayvan yetiştiriciliği ve sağlığı, inşaat ve iş makineleri kullanımı, teknolojisi, motorlu araçlar teknolojisi, metal teknolojisi, tarım teknolojisi, mobilya ve iç mekân tasarımı, yiyecek içecek hizmetleri, giyim üretim teknolojisi, güzellik ve saç bakım hizmetleri, tesisat teknolojisi ve gıda teknolojisi, elektrik elektronik teknolojisi gibi birçok iş kolunda faaliyetler artırılacak ve hükümlülere verilen kalfalık, ustalık ve usta öğreticilik belgelerinin niceliği ve niteliği yükseltilecek.
Mahkum sayısı 400 bin kişiyi aştı
Cezaevlerinin mevcudu Mart ayı itibarıyla 340 bini hükümlü, 60 bini tutuklu olmak üzere toplamda 400 bini aştı. Bunların 30 bine yakınını üniversite mezunları oluşturuyor. Yıllık harcama ise Mart 2024 ile Mart 2025 arasında 110 milyar liraya yaklaştı. Ayrıca mevcudun artış hızı son altı ayda yüzde 20’ye yaklaşıp kapasite aşılınca; Adalet Bakanlığı, 2027’de hizmete açmak üzere bu yıl çeşitli illerde 11 yeni cezaevinin inşaatına başlama kararı aldı.
