İran’ın, Rusya ile gelişmiş omuzdan atılan hava savunma sistemleri tedariki için gizli bir anlaşmaya vardığı iddia edildi. Sızdırılan Rus belgelerine ve anlaşmaya aşina kaynaklara dayandırılan bilgilere göre, aralık ayında Moskova’da imzalanan sözleşme yaklaşık 495 milyon euro değerinde.
Anlaşma kapsamında Rusya’nın, üç yıl içinde İran’a 500 adet taşınabilir “Verba” fırlatma ünitesi ve 2 bin 500 adet “9M336” füzesi teslim etmesi öngörülüyor.
Sevkiyatların 2027 ile 2029 yılları arasında üç parti halinde yapılması planlanıyor.
Financial Times’ın haberine göre kaynaklar, sınırlı sayıda sistemin daha erken teslim edilmiş olabileceğini belirtiyor.
“Verba”, Rusya’nın en modern taşınabilir hava savunma sistemlerinden biri olarak biliniyor. Kızılötesi güdümlü omuzdan atılan bu füzeler; seyir füzeleri, alçaktan uçan uçaklar ve insansız hava araçlarını hedef alabiliyor. Küçük ve mobil ekipler tarafından kullanılabilen sistem, sabit radar altyapısına ihtiyaç duymadan dağınık savunma hatları oluşturma imkanı sağlıyor.
Belgelere göre, 9M336 füzelerinin birim fiyatı 170 bin Euro, fırlatma mekanizmalarının ise 40 bin Euro olarak belirlendi.
Anlaşmaya ayrıca gece hedef takibi için 500 adet “Mowgli-2” gece görüş sistemi de dahil edildi.
ANLAŞMANIN ZAMANLAMASI DİKKAT ÇEKTİ
İran’ın sistemleri resmi olarak geçen yıl temmuz ayında talep ettiği, bu talebin ABD’nin kısa süreliğine İsrail’e katılarak İran’ın üç önemli nükleer tesisine yönelik saldırılara destek verdiği 12 günlük çatışmanın hemen ardından yapıldığı ifade edildi.
Söz konusu çatışmada İran’ın hava savunma ağının ciddi şekilde zayıfladığı ve İsrail hava kuvvetlerinin ülkenin geniş kesimlerinde hava üstünlüğü sağladığı belirtildi.
Anlaşmanın detayları, ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu’ya geniş çaplı bir askeri güç konuşlandırdığı ve Tahran’ı nükleer programında kısıtlamaları kabul etmemesi halinde saldırı tehdidiyle karşı karşıya bıraktığı bir dönemde ortaya çıktı.
Yeni anlaşmanın, Kremlin’in devlet silah ihracat ajansı Rosoboronexport ile İran Savunma Bakanlığı ve Silahlı Kuvvetler Lojistik Bakanlığı’nın Moskova temsilciliği arasında müzakere edildiği kaydedildi.
Sözleşmenin, daha önce İran’ın Rusya’ya yüzlerce Fath-360 kısa menzilli balistik füze satışına aracılık ettiği belirtilen Ruhollah Katebi tarafından organize edildiği aktarıldı. Katebi, 2024’te ABD tarafından yaptırım listesine alınmıştı.
İran’ın Moskova Büyükelçisi Kazem Jalali, bu hafta devlet televizyonuna yaptığı açıklamada Rusya’dan gelen bazı uçuşların askeri kargo taşıdığını doğrular nitelikte konuştu ancak detay vermedi. Son günlerde Rus yapımı Ilyushin Il-76TD tipi kargo uçaklarının Rusya’dan İran’a birden fazla sefer yaptığı bildirildi.
İran’ın ocak ayında Rusya’dan altı adede kadar Mi-28 taarruz helikopteri teslim aldığı ve bunlardan birinin bu ay Tahran’da kullanıldığı da aktarıldı.
OLASI OPERASYONU ETKİLEYEBİLİR
Uzmanlara göre, taşınabilir Verba sistemleri İran’ın genel savunma kapasitesini kökten değiştirmese de özellikle helikopter ve alçak irtifa operasyonlarını riskli hale getirebilir.
Bu durumun olası bir ABD ya da İsrail operasyonunda taktik hesapları etkileyebileceği değerlendiriliyor.
Anlaşma, iki ülke arasındaki askeri iş birliğinin sürdüğüne işaret ediyor. Tahran son iki yılda Moskova’ya Ukrayna savaşında kullanılmak üzere insansız hava araçları ve füzeler sağlamıştı. İki ülke Ocak 2025’te ikili ilişkileri güçlendiren bir anlaşma da imzalamıştı.
Öte yandan Birleşik Krallık, Fransa ve Almanya’nın geçen yıl İran’ın nükleer programı nedeniyle silah ihracat yasağını da içeren yaptırımları devreye soktuğu hatırlatılıyor.
Rusya’nın İran’a silah tedarik etmesi, Moskova’nın Birleşmiş Milletler yaptırımlarını yeniden devreye alma girişimlerine destek vermeye niyetli olmadığı şeklinde yorumlanıyor.
