Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, CNN Türk canlı yayınında Suriye’ye ilişkin soruları yanıtladı. Şam ziyareti sırasında, Suriye’deki tahribatı gözlemlediğini belirterek, İdlib tarafının nispeten iyi durumda olduğunu, ancak Hama, Humus ve Şam’da ciddi yıkımlar yaşandığını ifade etti. Esed rejiminin, bu yıkımı ortadan kaldırmak için hiçbir adım atmadığını ve bunun, rejimin hem niyetini hem de kabiliyetini gösterdiğini söyledi. Fidan, Astana Süreci’yle başlattıkları ateşkes ve sessizlik sürecinin, halkın ve şehirlerin yaralarını sarmak için kullanılmadığını, bunun da rejimin sonunu hazırladığını belirtti.
Fidan, Şam’daki yeni yönetimin lideri Ahmed Şara ile yaptığı görüşmenin uzun sürdüğünü ve her türlü konuyu detaylıca ele aldıklarını, Türkiye’nin tavsiyelerini ve Şara’nın görüşlerini tartıştıklarını ifade etti. Uluslararası toplumla yaklaşık 10-11 gün süren diplomasi maratonu sonucunda, Suriye’nin komşuları için tehdit oluşturmaması, teröre karşı durulması, azınlıkların güvenliği ve ülkenin toprak bütünlüğü gibi başlıca maddelerde uluslararası mutabakat sağlandığını söyledi. Türkiye’nin, vicdanen, aklen ve hukuken geçerli olan bir çözüm önerdiğini, bunun da tüm taraflarca kabul gördüğünü aktardı. Ayrıca, Türkiye olarak 3,5 milyon Suriyeliye ev sahipliği yapmanın yanı sıra, PKK’nın Suriye’deki varlığının sona erdirilmesi gerektiğini de vurguladı.
Fidan, Şara’nın liderlik özelliklerine dair izlenimlerini paylaşarak, kendisini sorumluluğunun farkında, rasyonel ve oturaklı bir lider olarak değerlendirdi. Suriye halkının yönetimi sahiplenmesi ve umutlarını yeni yönetime bağlamasının önemli olduğunu, ancak bu sürecin dikkatli bir şekilde izlenmesi gerektiğini belirtti. Fidan, Suriye’deki yeni yönetimin önceliğinin uluslararası muhataplık sağlamak ve halkın hizmetine yönelik bir hükümet kurmak olduğunu ifade etti. Şara’nın şu anda geçici bir liderlik pozisyonunda olduğunu, ancak uluslararası toplumun yardım sağlamak için kalıcı bir hükümetin kurulmasını beklediğini söyledi.
Suriye’nin yeniden inşası ve Suriyelilerin geri dönüşü konusunda da önemli açıklamalar yaptı. Fidan, yeniden yapılanma sürecinin başlaması gerektiğini, ülkenin yeniden imarı için gerekli adımların atılması gerektiğini belirtti. Türkiye’nin ve diğer ülkelerin, Suriye’deki savaşın ardından ülkelerine dönen Suriyeliler için bir çözüm bulması gerektiğini vurguladı. Şara’nın da, yurtdışındaki Suriyelilerin dönmesi gerektiğini düşündüğünü belirterek, Suriye’deki nüfus hareketliliğine dair bazı bilgiler paylaştı.
Fidan, Şara ile yapılan görüşmelerde anayasa ve seçim konusunun da gündeme geldiğini, ancak bu süreçlerin hayata geçmesi için ciddi bir zaman ve düzenleme gerektiğini ifade etti. Seçimlerin yapılabilmesi için milyonlarca kişinin tekrar ülkeye dönmesi ve kimliklerin yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirterek, bu sürecin ne kadar süreceğini kestirmenin zor olduğunu söyledi. Şara’nın, seçimden kaçmak gibi bir niyeti olmadığını, ancak Suriye’deki anayasa değişikliği ve seçim sürecine dair dikkatli bir planlama yapılması gerektiğini belirtti.
Fidan, Suriye’deki eski rejim mensuplarının yeni yönetime karşı örgütlenme ihtimaline dikkat çekerek, bu konuda hassasiyet gösterdiklerini belirtti. Ayrıca, Aleviler ve Şiilere yönelik sosyal medyada yayılan provokatif söylemlerin doğru olmadığını ve böyle bir durumun olmaması gerektiğini vurguladı. Türkiye’nin, Suriye’nin iç işlerine müdahale etme gibi bir amacının olmadığını, bölgedeki ilişkilerde domine etme yaklaşımına karşı olduklarını ifade etti. Fidan, Türkiye’nin bölgedeki etkinliğini, mevcut kardeşlik hukukundan ve coğrafi ilişkilerden kaynaklanan haklı bir etki olarak değerlendirdi.
“Askeri harekat gerekliliği doğabilir”
Fidan, Türkiye’nin Suriye’deki PKK/YPG varlığına karşı tavrını da net bir şekilde ortaya koydu. PKK/YPG’nin Suriye’deki yeni yönetim tarafından ülkenin toprak bütünlüğüne zarar vermemek için dışarıya çıkartılması gerektiğini belirtti. Eğer bu terör örgütleri yeni yönetimle anlaşmazlık yaşarsa, Türkiye’nin askeri harekât yapma gerekliliği doğabileceğini vurguladı. Ayrıca, PKK/YPG’nin Suriye’deki diğer Kürt vatandaşlarının can ve mal güvenliğini tehdit etmeden, yeni sisteme dahil olmaları gerektiğini söyledi.
Fidan, ABD’nin Suriye’deki varlığını eleştirerek, DEAŞ ile mücadele bahanesiyle PKK/YPG’nin korunmasının yanlış olduğunu ifade etti. Amerika’nın Suriye’deki müdahalesini, bölgedeki İran ve Rusya’nın etkisini gerekçe gösterdiğini ancak bu sebeplerin geçerliliğini kaybettiğini söyledi. DEAŞ’la mücadeleye dair Türkiye’nin büyük katkı sağladığını ve bu mücadelede PKK/YPG’nin korunmasının kabul edilemez olduğunu belirtti.
“Suriye’deki yönetim PKK/YPG’ye yönelik adımlar atacak”
PKK/YPG sorununu Suriye’deki yeni yönetimin sahiplenmesi, kendi ülkesinin milli ve bölgesel bütünlüğünü sağlama adına gerekli adımları atması gerektiğini anlatan Fidan, “(Bu adımları) Atacak, yani görüşmeler devam ediyor. Bu yönde birtakım adımların atılmasını bekliyoruz. Buna bir zaman vermek lazım, bir müddet.” değerlendirmesinde bulundu.
Fidan, Suriye’deki yeni yönetimin terör örgütü PKK/YPG’ye bir proje önermesi ve onların da kabul etmemesi ihtimaline ilişkin, “Kabul etmezse, ki zamana oynadıkları ortada, bunu da görüyoruz. Bu insanlar (yeni yönetim) buraya savaşarak geldiler. Şam’daki yönetim, öyle herhangi bir hafife alınacak yönetim değil. Savaştan korkanların olduğu bir yönetim değil. Savaşarak ele geçirdiler.” dedi.
Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın DEAŞ’lıların kontrol altına alınması için Türk askerinin kullanılmasına yönelik talimatını vurguladı. ABD’nin Suriye’den çekilme planlarının sistem engeline takıldığını hatırlatan Fidan, Türkiye’nin sorunu barışçıl çözme arzusunu belirtti. PKK/YPG’ye karşı geçmişteki operasyonları anımsatarak, milli güvenlik ve tarihi sorumluluk gereği müdahaleye devam edileceğini ifade etti.
PKK/YPG’nin temas arayışlarını izlediklerini, Arap ülkelerinin devrim ihracı endişelerine karşı şeffaf diyalog çağrısında bulunduklarını belirtti. Fidan, Suriye’de çatışmasızlık, kalkınma ve ticaret yollarının yeniden açılması gerektiğine işaret ederek, Türkiye’nin bölgesel işbirliğini teşvik ettiğini söyledi.
ABD’nin sorun yönetiminde siyaset odaklı tavrına dikkat çeken Fidan, Türkiye’nin adil ve net bir diplomasi yürüttüğünü ifade etti. DEAŞ’ı Müslüman toplumlara tehdit olarak nitelendirerek, Türkiye’nin DEAŞ’la mücadelede kararlı olduğunu vurguladı. Fidan, Suriye’nin yeniden imarı için bölgesel seferberlik çağrısı yaptı ve Batı’nın göç sorununa çözüm arayışını aktardı.
Son olarak, Şam temaslarında Ahmed Şara’nın liderlik vasıflarını öne çıkararak, Suriye halkının dönüşü ve altyapı projeleriyle yeniden canlanmaya başladığını belirtti.
