Hadramevt’te askeri dengelerin hükümet güçleri lehine değiştiği süreçte, GGK lideri Ayderus ez-Zubeydi’nin daha önce ilan ettiği iki yıllık “geçiş süreci” planı yeniden gündeme geldi.
Yemen’in doğusundaki Hadramevt’te çatışmaların tırmandığı bir dönemde, Güney Geçiş Konseyi (GGK) Başkanı Ayderus ez-Zubeydi, iki yıl sürecek bir geçiş süreci ilan etti.
Zubeydi, bu sürecin Birleşmiş Milletler gözetiminde diyalog ve “güney halkının kaderini belirleyecek” bir referandumu kapsadığını duyurdu.
Zubeydi, açıklamasında geçiş sürecinin “çatışmaları önlemek ve güvenli bir siyasi yol açmak” amacı taşıdığını savundu. Ancak bu adım, GGK güçlerinin Hadramevt’te sahadaki bazı kritik noktaları kaybetmesinin hemen ardından geldiği için tartışma yarattı.
Sahada dengeler değişti
Zubeydi’nin açıklamasından saatler sonra Hadramevt Valisi ve aynı zamanda hükümete bağlı “Vatan Kalkanı” güçlerinin komutanı Salim el-Hanbeşi, Hadramevt’teki askeri üslerin tamamının “başarıyla güvence altına alındığını” duyurdu.
Hanbeşi, Seyun Uluslararası Havalimanı başta olmak üzere askeri, petrol ve kamuya ait kritik tesislerin hükümet güçlerinin kontrolüne geçtiğini, bölgedeki güvenlik ve kamu hizmetlerinin normale döndürülmesi için kapsamlı bir planın uygulanmaya başlandığını açıkladı.
2023 yılında kurulan ve Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı Reşad el-Alimi’ye bağlı olan “Vatan Kalkanı” güçleri, son çatışmalarda 37. Mekanize Tugay karargahı, Birinci Askeri Bölge komutanlığı, Seyun Havalimanı ve Rahiye ilçesindeki askeri kontrol noktalarını ele geçirdi.
Ayrıca Vadi Hadramevt’teki petrol şirketlerine ait bazı tesislerin de hükümet güçlerinin kontrolüne geçtiği bildirildi.
Hükümete yakın “Hadramevt Koruma Güçleri”, Seyun’daki cumhurbaşkanlığı sarayının yağmalanmasını önlemek amacıyla güvenlik önlemleri alındığını açıkladı.
“Meşru yönetime başkaldırı” tepkisi
Yemen hükümeti, GGK’nin ilanını sert ifadelerle reddetti. Yemen Adalet Bakanlığı yetkilisi Faysal el-Mecidi, Zubeydi’nin açıklamasının “hukuki ve anayasal hiçbir geçerliliği olmadığını” belirterek, bunun “meşru yönetime karşı açık bir başkaldırı” olduğunu söyledi.
Mecidi, Hadramevt ve el-Mehra gibi stratejik vilayetler olmadan herhangi bir devlet yapılanmasının mümkün olmayacağını vurguladı.
Buna karşılık, GGK’ye yakın medya organları, Hadramevt dahil bazı güney kentlerinde “kutlamalar” düzenlendiğini ve havai fişekler atıldığını öne sürdü.
Siyasi manevra ve ileriye kaçış
Yemenli siyaset analisti Abdulcabbar el-Ceriri, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Zubeydi’nin ilanını, “Hadramevt’te yaşanan askeri yenilgiye verilen öfkeli bir tepki” olarak değerlendirdi.
Ceriri, GGK’nin bu adımla hem tabanını konsolide etmeyi hem de olası siyasi müzakerelerde avantaj sağlamayı hedeflediğini söyledi.
Ceriri’ye göre Konsey, uluslararası müdahaleye zemin hazırlamak ve hükümet güçlerinin Şebve, Ebyen ve Aden’e ilerlemesini durdurmak istiyor.
Analist Ceriri, GGK’nin bu süreci “ileriye doğru bir kaçış” olarak kurguladığını ve sahadaki kayıpların siyasi bir hamleyle telafi edilmeye çalışıldığını ifade etti.
Bölgesel boyut
Zubeydi’nin açıklaması, Yemen hükümetinin BAE ile imzalanan ortak savunma anlaşmasını iptal ettiğini duyurmasından ve Abu Dabi’nin Yemen’deki askeri varlığını sonlandırmasının ardından geldi.
Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun, GGK’ye ait bazı askeri mevzileri hava saldırılarıyla hedef aldığı iddiaları da bölgede tansiyonu artırdı.
GGK, bu saldırıların Suudi Arabistan tarafından düzenlendiğini öne sürerken, hükümet cephesi bu iddialara ilişkin resmi bir açıklama yapmadı.
Güney Geçiş Konseyi, 2017’den bu yana Yemen’in güneyinin siyasi ve ekonomik olarak ihmal edildiğini savunarak ayrılıkçı bir söylem benimsiyor. Yemen hükümeti ise ülkenin toprak bütünlüğünün korunmasının kırmızı çizgi olduğunu vurguluyor.
Yemen Arap Cumhuriyeti (Kuzey) ile Yemen Demokratik Halk Cumhuriyeti (Güney), 22 Mayıs 1990’da birleşerek Yemen Cumhuriyeti’ni kurmuştu. Bölünmeye yönelik her türlü girişim, bölgesel ve uluslararası aktörler tarafından da reddediliyor.
Yemen’de, GGK’ya bağlı güçler aralık ayı başlarında ülkenin doğusundaki vilayetlerde askeri operasyonlarla sahadaki varlığını genişletti.
Yemen hükümeti de 30 Aralık’ta, ülkede askeri güç bulunduran BAE ile imzalanan ortak savunma anlaşmasını iptal ettiğini duyurdu.
Suudi Arabistan liderliğindeki Arap Koalisyonu, BAE’den gelen askeri araçları hedef aldı.
Riyad yönetimi ise Yemen hükümetinin talebi doğrultusunda BAE’den bu ülkedeki askerlerini 24 saat içinde çekme çağrısında bulundu.
2 Ocak’ta GGK’ye bağlı güçlerin geçen ay ele geçirdiği Hadramevt vilayetindeki askeri mevziler hava saldırılarıyla vuruldu.
Saldırıların Suudi Arabistan tarafından düzenlendiğini ileri süren GGK, “bağımsızlık için” iki yıllık geçiş süreci ilan etti.
